Kabouterboom SaaxumhuizenFraxinus excelsior

Voorgedragen als ''Boom van het jaar'' voor Groningen.

Volgens overlevering is de gewone es van Saaxumhuizen 250 tot 300 jaar oud. Via het ‘Historisch Geografisch Informatiesysteem (HisGis)’, weten we dat er in 1832 een boerderij op deze plek stond van de landbouwer Menert Berends. Daarom is leeftijd van ruim 200 jaar zeer goed mogelijk. De boom staat langs de oude Saaxumhuizerweg, met de wortelvoet half in de sloot en tegen de rand van de ingang naar de boerderij. Aan de voet van de imposante stam zit tussen de wortels een wigvormige holte die toegang geeft tot het binnenste van de boom. De ruimte is aan de grond wel twee meter in doorsnee en versmalt zich naar boven toe, waar het eindigt in een gat op drie meter hoogte. Een bekend verhaal uit deze streek is dat kinderen die onderweg door een regenbui werden overvallen, regelmatig schuilden in de boom, die zoals de meeste holle bomen de bijnaam kreeg van ‘Kabouterboom’. In 2019 werd de es door de Werkgroep Bomen Groningen voorgedragen om mee te dingen als ‘Boom van het Jaar’. Onze kandidaat kreeg aardig wat stemmen, maar dat was niet voldoende voor de hoofdprijs. De es is in vroegere tijden hoger geweest. We zien nu het typerende beeld voor een ‘veteranen’ boom. Mogelijk dat de boom ook hinder heeft van Essentaksterfte, een boomziekte die de afgelopen jaren door Europa vele essen heeft gedood. De kroon heeft dood hout, maar laten we hopen dat dit exemplaar het redt. Gelukkig zien we sterke trekwortels en er is genoeg gezond hout rondom de holte. Kinderen kunnen overigens niet meer in die holte kruipen, want het gat is bijna dichtgegroeid, zodat egels er nu ongestoord een winterslaap in kunnen houden.

Uit Dagblad van het Noorden, 12 september 2019: De oude es in Saaxumhuizen dingt mee naar de titel Boom van het Jaar 2019. ,,De boom is tussen de 250 en 300 jaar’’, zegt Patricia Huisman van de Werkgroep Bomen Groningen. ,,Als kinderen op weg naar school werden overvallen door een regenbui schuilden ze erin. Onderin de boom zit een gat. Je kunt erin staan.’’ Kabouterboom De es staat volgens haar bekend als de kabouterboom. ,,Ik weet niet waarom, maar misschien door zijn vorm. De knoestige boom lijkt zo uit de film The Lord of the Rings te komen.’’ De werkgroep ziet de boom als symbool voor alle essen in de provincie Groningen. De afgelopen jaren zijn duizenden exemplaren gekapt, omdat ze de essentakziekte hebben. Ten onrechte, stelt de werkgroep. ,,Je moet terughoudend zijn met kappen. Je ziet dat sommige bomen zich herstellen.’’