Dikke Boom Verwolde - ZomereikQuercus robur

Iconische, vermaarde monumentale boom: dikste eik van Nederland, tevens één der oudste en bekendste.

Eén van de bekendste bomen van ons land is de ’Dikke Boom’, een enorme zomereik op landgoed Verwolde bij Laren. Bordjes wijzen de weg naar zijn machtige stam en voor de vele bezoekers is vanaf het Kasteel een speciaal (rolstoelvriendelijk) Dikke Boompad aangelegd. Met een omtrek van 7.7 meter is het niet alleen Nederlands dikste eik, maar ook één van de oudste. De leeftijd is vrij goed te schatten: in 1767 bood een molenaar 275 gulden voor de boom om er twee molenassen van te maken. De omtrek was toen 40 palm en 8 duim: 460 cm. Een andere eik langs het Dikke Boompad biedt vergelijkingsmateriaal: deze, ‘Oom Frits’ genaamd, werd in 1791 geplant bij de geboorte van een nieuwe baron, Frederik Willem van den Borch van Verwolde. Nu heeft ‘Oom Frits’ een omtrek van 490 cm. Rond 1995 (ruim 200 jaar oud!) was hij net zo dik als de Dikke Boom in 1767. De Dikke Boom zou rond 1560 – 1570 geplant kunnen zijn en dus een tijdgenoot zijn van Willem van Oranje! In Nederland zijn maar weinig eiken van die leeftijd, slechts de Kroezeboom uit Twente, de Duizendjarige eik bij Kasteel Doornenburg en de Heilige Eik van Den Hout zijn serieuze concurrenten. En zelfs onder linden is er maar een enkele tijdgenoot. De Dikke Boom was eind 19e eeuw al bekend in de wijde omtrek en is te zien op een schilderij uit 1885. Sinds begin 20e eeuw is de eik op vele prentbriefkaarten afgebeeld. Zoals veel heel oude eiken is de Dikke Boom hol. Geen enkel probleem! Uit onderzoek elders in Europa blijkt dat oude, holle eiken nog eeuwen kunnen leven en juist een woonplaats bieden aan vele levensvormen, waaronder allerlei zeldzame kevers. In de Dikke Boom huist een paartje Kerkuilen. De holte maakt wel kwetsbaarder voor vandalisme: in de 70-er jaren is er brand in geweest, zeer waarschijnlijk aangestoken. Met name vanaf de 90-er jaren begon de eik te kwijnen: sindsdien zijn vooral aan de zuidzijde veel takken afgestorven. Op de foto is te zien dat de schors op de wortelaanzet onderaan de stam aan de zuidwestkant is verdwenen. Hier zijn afgestorven wortels die corresponderen met de dode takken. De sterfte leek samen te hangen met jaren van sterke vraat door insecten als eikenbladroller en wintervlinder. In 1996 werd daarom een Dikke Boompadcommissie opgericht In de periode 2000-''05 ging het verval bij de eik echter zo snel, dat de toenmalige eigenaar, A.Ph.R.C. baron Van der Borch van Verwolde ( 2008), vreesde dat hij het niet lang meer zou maken. Hij vermoedde dat de Eikenprachtkever had toegeslagen. De droge zomer van 2003 betekende een extra klap. De Dikke Boompadcommissie heeft in 2004 een actie opgezet ten behoeve van onderzoek, een herstelplan en de aanleg van het Dikke Boompad. De commissie, uit betrokken inwoners van Laren en omstreken gevormd, hoopte de boom te revitaliseren of in elk geval zo lang mogelijk in leven te houden. Diverse deskundigen werden ingeschakeld. Conclusie uit het onderzoek was onder andere dat de bodem ter plaatse sterk was verzuurd. Het wortelstelsel aan de zuidzijde van de boom bleek vrijwel volledig afgestorven. Hier ligt een akker, de laatste decennia met maïs beplant en jaarlijks zwaar bemest. De Eikenprachtkever werd gelukkig niet gevonden. Met het herstelplan werd voorjaar 2005 begonnen: er zijn grondwaterpeilers geplaatst, een compostmengsel aangebracht, mycorrhiza geïnjecteerd en de grond rond de eik is bekalkt. In 2005 en 2006 zijn vochtmetingen en bladmonsteranalyses uitgevoerd. In de winter van 2005 – 2006 is veel dood hout verwijderd, net als eerder in 1999. Aan de noordzijde heeft de eik nog een behoorlijke bladbezetting. Sinds 1990 is hij echter wel 50 % van zijn kroon kwijtgeraakt. Rond 2010 leek sprake van een opleving maar sinds 2016 is de aftakeling sterk doorgezet, vermoedelijk door de droge zomers.

Holle stam/stamvoet. 19 okt 1982 door copijn behandeld. Schouw op 20 okt 1992. 4-12-1997 schouw. Vooral a/d maisveldzijde sterk in conditie achteruit gegaan. Vergroten v/d storingsvrije groeiruimte is uitgevoerd in sept 1998. Zie advies 97L12124.adv. Zie monitoring rapport BTL bomendienst (TR/ks/05,1731) Leeftijdsklasse; 1550 - 1600 (S)