Zomereik - Duizendjarige eik DoornenburgQuercus robur

monumentaal

De boom bestaat al sinds eind 19e eeuw uit een halve ''schil'' van de stam. Daarop staan twee gesteltakken, die in het verleden ingekort of afgebroken zijn, met een kleine kroon. Deze is jaarlijks dicht bebladerd, de boom is dus ondanks de ruïneuze stam nog behoorlijk vitaal. In het begin van de negentiende eeuw was de stam volgens een tekening uit die tijd nog min of meer gesloten. Het naar het kasteel gerichte deel was toen al afgestorven en droeg een dode tak. Dit deel is later in de negentiende eeuw afgebroken, waarna de halve stam overbleef. Foto''s van rond 1900 tonen dat de boom sindsdien niet wezenlijk meer is veranderd. Vandaag hebben Bert Maes, Eddy Weiss, Maja Kooistra en Jeroen Philippona de boom bezocht. Eddy heeft twee boorkernen uit de resterende stamwand genomen en deze dendrochronologisch onderzocht. Hieruit hebben we door extrapolatie van de ± 30 cm dikke restwand naar de gehele stamdiameter (ruim 2 meter, straal dus ruim een meter) de voorlopige conclusie getrokken dat de eik ongeveer 400 jaar oud zou kunnen zijn. De afbeeldingen uit de vroege negentiende eeuw met een toen al afgetakelde oude boom doen echter een nog hogere leeftijd vermoeden. Uit het archief van jhr. Merkes van Gendt. In 1999 in privébezit van B. Bolomey te Eindhoven. Onbekend is wie thans de eigenaar is. Onder de tekening staat: De Oude Eik bij het Kasteel Doornenburg in de Over-Betuwe, reeds bekend in 1370 in de Aanteekeningen der Kerk aldaar, onder de benaming van den Ouden Eik (zie Geldersche Volks-Almanak 1838 blz. 137-145: Op de plaats geschetst in Julij 1840). Zie ook: Drs. Robert Melchers, De Ooievaarsboom in 1840. In: De Heraut van Historische Kring Doornenburg, Jaargang 10, Nr. 2, November 1999, blz. 7-9. (info: R. Melches, auteursnaam: Robert Melchers).

Adoptieboom van de RK school Doornik op 12 april 1987. De stam is voor 35% verdwenen, totale omtrek zou 622 cm zijn geweest! Alleen de schil met wat spinthout staat er nog. Door brand beschadigd. De holte wordt met gaas afgesloten, maart 2000. Deze boom wordt ''Duizendjarige eik'' genoemd. Lokaal staat hij ook al minstens twee eeuwen bekend als de ''Uiverboom''. De boom staat op een zeer mooie locatie bij Kasteel Doornenburg. De stam is helemaal hol en aan één zijde (de westzijde) open (deze zijde is afgesloten met een stalen hek, wellicht om te voorkomen dat er een vuurtje in wordt gestookt). Op het stamrestant staan twee dikke maar eveneens holle gesteltakken. Niet uit te sluiten is dat dit uitlopers van een vroegere knotboom zijn geweest. De boom is voorheen, toen de stam nog compleet was, nog dikker geweest. Op een gravure uit 1828 van E.J. van Amerom en D.J Sluijter is het nu ontbrekende stuk te zien: ook toen al was dit deels losgebroken van de rest van de stam. Het droeg een derde dikke gesteltak, die ook toen al op vrij geringe hoogte was afgebroken en geen levende takken meer droeg. Het restant van de stam heeft een diameter op borsthoogte van 250 cm. Uitgaande van een wat ovale vorm denken we dat de omtrek bij intacte stam toch zeker 700 cm zou bedragen. Volgens het bordje van de Gemeente Lingewaard dat erbij staat is deze boom, ook wel genoemd Duizendjarige boom of Uivereik (uiver staat voor ooievaar) de oudste eik van Nederland. Een wat overmoedige claim, zo lijkt het. Wel is het bekend dat de boom al in het begin van de 19e eeuw de aandacht trok. Op het eind van de 19e eeuw was de stam al in sterk vervallen toestand (Th. H. Klinkspoor in Kosmos Bomenboek, 1972). Op de gravure van 1828 en in de beschrijvingen uit die periode wordt de indruk gewekt dat de eik toen al een hoge leeftijd had; met een aantal boomexperts denken we aan 300 tot 400 jaar in begin 19e eeuw, waarmee de boom nu al de 500 tot 600 jaar zou naderen. Daarmee zou deze eik andere bekende oude eiken als de Kroezebomen van Fleringen en Ruurlo, de Dikke Boom van Verwolde en de Wodanseiken bij Wolfheze kunnen overtreffen. Met een aanwasboor heeft de dendrochronoloog Eddy Weiss in januari 2013 twee houtkernen van 30 cm lengte gehaald om de jaarringen te tellen. Een extrapolatie van het hierin gevonden aantal jaarringen naar de gehele straal van de boom wijst in de richting van een leeftijd van 400 jaar. Het is echter goed mogelijk dat de boom de laatste eeuw sneller is gegroeid dan daarvoor, als reactiegroei op de verzwakkende, holle stam. Eddy Weiss heeft door vergelijking met eveneens in vrije stand en op rivierklei opgegroeide eiken bij Amelisweerd een leeftijdsindicatie van 500 jaar ± 100 jaar berekend, dus een kiemjaar gecentreerd rond 1513 en tussen 1413 en 1613. Jeroen Philippona